“Je mag de tuin gewoon in lopen,” zegt Mark, één van de initiatiefnemers. “Dat is ook de bedoeling.” De tuin is openbaar. Iedereen mag kijken, helpen of oogsten. De tuin is niet af, en dat is juist de kracht. Een paar jaar geleden zag deze plek er heel anders uit. “Het was eigenlijk alleen gemaaid gras,” vertelt Mark. “Een veldje om je hond uit te laten. Er gebeurde verder weinig.”
Het was een groot stuk openbare ruimte waar niemand echt iets mee deed. Samen met twee anderen vroeg Mark zich af: waarom zou zo’n plek niet meer kunnen zijn? Ze wilden hier een Heuvelrugtuin van maken: een tuin met planten die passen bij het landschap en die beschutting biedt aan vogels en insecten. Dat werd het vertrekpunt.
Ze organiseerden een bijeenkomst om het idee met de buurt te bespreken. Daar kwamen best wat inwoners op af. “Maar eerlijk is eerlijk: veel mensen waren er vooral om te zeggen wat er níet ging werken,” zegt Mark. Het zou verwilderen. Het zou rommelig worden. En wie zou dat moeten onderhouden? Na die bijeenkomst liep Mark weg met één van de andere initiatiefnemers. “Volgens mij maken mensen het veel groter dan nodig”, zei hij. “Laten we het gewoon doen”. Kort daarna maakte hij een eerste ontwerp voor de tuin.
De tuin kwam er niet in één keer. Eerst kwamen er nieuwe planten en bomen, daarna paden. Met hulp van subsidies van onder ander de provincie Utrecht en samenwerking met de gemeente Woudenberg groeide de tuin. Er ontstond meer ruimte voor fruitbomen, om groente te verbouwen en er zijn wel 200 bomen bijgeplant.
Biotuin Woudenberg
Inmiddels heet het initiatief Biotuinen Woudenberg. Links van het pad groeien bessenstruiken, rechts groeien planten waar vogels en insecten op afkomen. Mark wijst naar een lagergelegen stuk. “Hier hebben we een wadi laten graven.” Als het hard regent, stroomt het water hiernaartoe. Het water zakt zo langzaam in de bodem, dat voorkomt wateroverlast.
Veel van wat in de tuin groeit, hoort van nature in deze omgeving thuis. “We hebben geen dichtgetimmerd plan,” zegt Mark. “Mensen mogen zelf dingen planten, zolang het biologisch is en past bij de plek. Dat werken we niet tegen. Dat vinden we juist goed”. En die tuin trekt aandacht, merkt Mark. “Voorbijgangers blijven staan. Ze kijken, en vragen wat we hier doen.” Sommigen lopen naar binnen, anderen maken een praatje.
Het werk in de tuin gebeurt door een wisselende groep bewoners. Soms zijn het dezelfde gezichten, maar er sluiten ook nieuwe mensen aan. Er zijn momenten waarop samen wordt gewerkt, maar vaak gebeurt het ook tussendoor. Er werken mensen samen die elkaar anders waarschijnlijk niet snel zouden spreken. “Dat doet er niet zoveel toe,” zegt Mark. “Op het moment dat je samen in de tuin werkt, heb je het over iets heel anders dan over grote problemen in de wereld. Het gaat over regen, over droogte. Of iets groeit of niet.”
Aardappels
In het midden van de tuin liggen de groentebedden en een kruidenspiraal. Een deel van de opbrengst wordt gedeeld tijdens de maandelijkse Oogstruil. Zo kunnen ook mensen met een kleine portemonnee biologische groenten en fruit halen.
Achterin de tuin, tussen houtsnippers en jonge bomen, ligt extra aarde. “Hier ga ik aardappels poten,” zegt Mark. “Dat heb ik nog nooit gedaan. Het leek me wel grappig om dat eens te proberen.” Hij lacht. “Ik ben benieuwd wat het opbrengt.”
Mark ziet de tuin als een plek waar mensen weer dichter bij alles komen wat groeit en leeft. “We zijn natuurwezens,” zegt hij. “Maar we zijn daar best ver van afgeraakt. Ik hoor vaak mensen zeggen dat ze het heel druk hebben. Dan denk ik: waarmee eigenlijk? Als je wat minder achter een beeldscherm zit, is er best tijd.”
Wie zelf aan de slag wil, staat er niet alleen voor. De provincie Utrecht werkt samen met gemeenten en organisaties aan versterking van biodiversiteit en betrekken van inwoners bij het vergroenen van hun buurt. Zo wordt de omgeving ook beter bestand tegen extremer weer, zoals hitte, droogte en hevige regenval.
