Dit jaar is het 82 jaar geleden dat zeker 2000 Britse parachutisten werden gedropt op de Ginkelse Heide in Ede als onderdeel van Operatie Market Garden. Het doel van de operatie: vanuit het zuiden van Nederland vanuit de lucht en het land via de brug bij Arnhem door te stoten naar Duitsland. Een groot stuk van het zuiden van ons land werd bevrijd, de brug bij Nijmegen werd veroverd, maar de brug bij Arnhem bleef na zware strijd toch in Duitse handen. Het bleek een brug te ver. Vele militairen sneuvelden in de strijd of raakten vermist.
Kijk naar een impressie van de dag.
Tekst gaat verder onder de video.
Tijdens de luchtlandingen en herdenking van dit jaar waren onder de zeker 60.000 bezoekers, zeven veteranen uit de Tweede Wereldoorlog aanwezig, waarvan 1 veteraan die vocht tijdens Market Garden. Dat er nog zo weinig van hen over zijn, is ook niet zo gek: alle veteranen die in die tijd hebben gediend zijn intussen honderd jaar oud, of de honderd net gepasseerd.
XON sprak met twee veteranen uit de Tweede Wereldoorlog en een veteraan die kort na de oorlog diende. Onder de aanwezige veteranen waren twee vrouwen: we spraken een van hen.
Betty Withers, intussen 102, diende in de Tweede Wereldoorlog bij de WRENS (Womens Royal Naval Service). “Zoveel belangstelling en eer is steeds weer overweldigend. En ook dat het na zoveel jaar nog steeds zo leeft.”
Ze begint over de War Widows, die nog geregeld bij elkaar komen. Betty ontmoette haar man tijdens de oorlog, maar gingen allebei het leger in. Ze praat over haar man, die een paar jaar na de oorlog om het leven kwam, maar zelf verdiende ze in de oorlog ook haar sporen. Ze was nog 17 toen ze zichzelf vrijwillig meldde. “Als je dat deed, kon je kiezen waar je heen wilde. Als je wachtte tot je oproep werd je ergens geplaatst.”
Betty ging aan de slag als kok voor soldaten in Engeland. De avond voor D-Day (6 juni 1944) kookte ze voor de vele soldaten die de oorlog ingingen, waarvan er veel niet meer terugkwamen. “Er kwamen echt veel jongens niet meer terug. Soms zie ik hun gezichten nog voor me.”
Withers kwam naar de herdenking met de Taxi Charity for Military Veterans. Na een korte rustpauze bezoekt ze de Taptoe in Oosterbeek en zondag is ze aanwezig bij de herdenking op het Airborne kerkhof.
Intussen sprongen zaterdag zowel voor als na de herdenking op de Ginkelse Heide bijna 900 parachutisten uit elf verschillende landen uit vliegtuigen van verschillende landen. Alleen de eresprong van Parachute Group Holland uit de C47 Dakota ging vanwege de wind niet door.
Voor Victor Needham-Crofton, 92, een van de ‘jongere veteranen’ die de luchtlandingen kwam bekijken is het ook niet de eerste keer dat hij in Nederland is. Hij diende tussen 1951 en 1954 in de The Royal Enniskillen Fusiliers en werd uitgezonden naar Cyprus, het Suezkanaal en Kenia. Hij stond in de erewacht tijdens de kroning van de Britse koningin Elizabeth in 1952. Ook hij geniet erg van de sfeer. “Ook al vocht ik niet hier, dit doet me wel veel. En naast ingetogen en plechtig is het ook heel feestelijk.”
Dat beaamt Ivan Staines (100) die met het South Staffordshire Regiment in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog met zijn eenheid door onder andere België trok om de bezetters te verjagen. “Ik vind het geweldig om hier te zijn. Anders zit je maar een beetje thuis te niksen. De mensen, de vliegtuigen en de parachutisten, geweldig allemaal. Ook de muziek is erg mooi.”
Maar zondag is volgens Ivan Staines de mooiste dag, “als we naar het Airborne kerkhof in Oosterbeek gaan voor de herdenking daar.” Op dat kerkhof liggen veel militairen van zijn eigen eenheid, de South Staffordshire. “Ik ga daar altijd naartoe als ik hier ben. Ik sta even bij de graven en kijk dan ook vaak naar de leeftijden van die jongens. Ik word er altijd een beetje emotioneel van. En toch is het ook mooi. We zullen ze nooit vergeten.”
Herdenken deed Staines ook deze zaterdagochtend. “Ik zat hier te kijken naar die parachutisten en dacht aan hoe het toen geweest moest zijn. Naar beneden komen uit dat vliegtuig en verwelkomd worden door schietende Duitsers. En ze konden niets doen terwijl ze in de lucht hingen. En dat gold helemaal voor de zweefvliegtuigen die verderop landden. Ook zij konden niet terugvechtend en waren als schietschijven in de lucht …”
De overdenkingen van Staines worden onderbroken door helikoptergeronk dat aanzwelt tot orkaansterkte. De ogen van de veteraan beginnen te glimmen. “Wat zijn dat? Legerhelikopters? Gaan ze een demonstratie geven? Dat wil ik zien! En zo snel zijn rollator hem kan dragen loopt hij, ondersteund door een toegesnelde vrijwilliger van de Taxi Charity de tent uit.
Market Garden, hoe zat het ook alweer? Lees het hier en hier.
Bekijk ook het verslag van XON van de tachtigste luchtlandingen op de Ginkelse Heide, toen de koning aanwezig was.
Meer over