Negen andere gemeente zijn ook beboet. Het gaat om Eindhoven, Tilburg, Zoetermeer, Delft, Haarlemmermeer, Hilversum, Veenendaal, Huizen en Gooise Meren. De gemeenten moeten bij elkaar 250.000 euro betalen.
De gemeenten hebben jaren geleden een onderzoeksbureau ingeschakeld om moskeeën in de gaten te houden. Zo wilden ze te weten komen of moskeebezoekers radicaliseerden.
Persoonlijk profiel in rapport
Ze verzamelden namen, onderzochten de geloofsovertuigingen van moskeegangers en brachten in kaart wie met wie contact had, zonder dat de moskeebezoekers dit zelf wisten, een zogenaamde krachtenveldanalyse. Van een aantal personen is een uitgebreid persoonlijk profiel in rapporten beland. Met de rapporten kregen gemeenten onterecht gevoelige gegevens over islamitische inwoners in handen.
In de gemeente Ede ging het om gegevens van 34 personen. Het gaat om namen, gegevens over de levensbeschouwelijke overtuiging, maar ook over (familie)relaties en onderlinge verhoudingen. Ook stonden er foto’s van personen in het document die herkenbaar in beeld zijn met hun naam.
Van één persoon is een uitgebreid persoonlijk profiel opgenomen in het rapport. Het college van de gemeente Ede ontving het rapport in 2017. Vanaf 2021 is de overtreding geëindigd volgens de AP. Vanaf dat moment is het rapport op de juiste manier, op een aparte schijf, bewaard zoals de privacywet voorschrijft.
Informatie doorgespeeld aan NCTV
Sommige gemeenten gaven dat ook door aan de politie en aan de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), die toen onder leiding stond van de huidige premier Dick Schoof.
Volgens Aleid Wolfsen, voorzitter van de privacytoezichthouder, hadden gemeenten ‘geen enkele grond om die informatie te hebben. De privacy van de getroffen mensen is ernstig geschonden. Dat heeft het vertrouwen in veel gemeenten geschaad’.
Toch krijgen de gemeente de boete nu niet omdat het onderzoek is uitgevoerd. De boete is opgelegd omdat de gemeente de krachtenveldanalyse voor handen had, zo staat te lezen in de brief van de AP aan de gemeente Ede.
Vernietigen
Sommige gemeenten hebben de rapporten nog. Die mogen ze van de AP alleen nog gebruiken om gedupeerden te helpen bij de afhandeling van claims. Ze mogen verder niets meer doen met de informatie en moeten de rapporten vernietigen zodra de claims zijn afgehandeld. Als ze dat niet doen, hangt hun een boete van 20 miljoen euro boven het hoofd.
“De werkwijze van de gemeenten is schadelijk geweest voor de relatie met de getroffen mensen. Gemeenten erkennen nu dat hun aanpak verkeerd was. Zij hebben al stappen gezet om de relatie met moslimgemeenschappen te herstellen”, aldus voorzitter Wolfsen.
