Week tegen Ondermijning moet zorgen voor waakzaamheid

Je ziet in de straat een dichte winkel waar toch heel vaak, en op de gekste tijden, mensen in- en uitlopen. Op het dak van je overburen zie je grote afzuiginstallaties, en je ruikt een chemische geur van anijs, amandel, aceton of ammoniak. De loods van de boerderij in de buurt heeft ineens afgeschermde deuren of ramen, met purschuim of iets dergelijks, en er is overdreven veel beveiliging met camera’s. Dat zijn allemaal signalen van ondermijnende criminaliteit en dat is volgens zowel misdaadverslaggever Paul Vugts als de Veenendaalse burgemeester Gert-Jan Kats zeker niet alleen iets van grote steden.

“Ik werk vanuit Amsterdam, maar zie ook dat ondermijning ook voorkomt in andere delen van het land”, vertelt Paul Vugts. “Denk aan bijvoorbeeld omgevingen met veel boerenland en loodsen, of achterstandswijken met veel mensen die in slechte huizen in armoede leven en waar weinig instanties komen. Het kan voor criminelen erg interessant zijn om zich in te vreten in dat vastgoed.”

Dat kan volgens Vugts bijvoorbeeld succes hebben als een boerderij niet goed loopt. “Een crimineel komt dan met de vraag of hij een loods kan huren en biedt een erg goede prijs. Daar zie ik veel voorbeelden van en zo’n aanbod is natuurlijk heel verleidelijk als je in geldnood zit. Criminelen zoeken de plekken waar de makkelijkste kansen liggen: het laaghangend fruit.”

Integrale controles

Dat beaamt ook burgemeester Kats van de gemeente Veenendaal. “We houden daarom regelmatig integrale controles, vaak op bedrijventerrein en bij garageboxen. Soms vinden we iets, soms ook niet. Dat laatste is natuurlijk mooi, maar dat wil niet zeggen dat het er niet is. Als je dat zegt kijk je als gemeente niet goed.”

Toch is het opsporen van vooral drugs volgens de burgemeester erg moeilijk geworden. “Online pillen bestellen is zo ongeveer makkelijker dan pizza laten thuisbezorgen. Daarom leggen we de nadruk daar op de productie van drugs. Want daarvoor heb je voor langere tijd een plek nodig.”

Ken de signalen die wijzen op ondermijning, zeggen zowel Vugts als Kats. Volgens beide heren kun je goed afgaan op je ‘niet plusgevoel’ als je een vreemd aanbod krijgt. Praat er ook over met collega’s, ook als er op dat moment niets speelt. Zowel Vugts als Kats pleiten dan ook voor meer onderlinge contacten, bijvoorbeeld met ondernemers op een bedrijventerrein, in een streek, of een groep vastgoedeigenaren. “Praat erover, op tijd, want als je erin zit, zit je erin. Dan word je zelf chantabel en corrupter en ben je zelf strafbaar”, is de dringende tip van de misdaadverslaggever.

Naast kennis van de ondernemer of de buurt zelf pleit Vugts voor een aanwezige overheid. “Vaak vallen buurtbewoners dingen op die de instanties niet weten, omdat ze domweg te weinig aanwezig zijn. Vaak hebben mensen zich door omstandigheden laten verleiden. Zeker als je vroeg in het proces zit, kun je als overheid beter naast die mensen gaan staan, al was het alleen maar om te zorgen dat hun buren niet ook voor dezelfde verleiding zwichten. Als je als overheid in buurten waar het niet goed te lang niets doet, gaan mensen het niet meer melden als ze verdachte dingen zien.”

Ondernemersverenigingen en makelaarsverenigingen zouden hun ogen en orden veel beter open moeten hebben, stel Vugts. “Ze moeten elkaar spreken over dit soort dingen. Als iemand met een voorstel komt waar je een raar gevoel bij krijgt en je gaat lastige vragen stellen, dan gaan criminelen het een deur verder proberen. Zo hou je dit soort mensen buiten de deur.”

Schijnwerper erop

Die aanwezige overheid is precies het beleid waar burgemeester Kats een voorstander van is. Hij is in elk geval blij met het feit dat de Veense raad extra geld beschikbaar heeft gesteld voor de aanpak van (ondermijnende) criminaliteit. “We dachten bijvoorbeeld dat er in Veenendaal weinig illegale prostitutie was, maar dat bleek dus niet te kloppen. En hetzelfde gold voor mensenhandel. Met extra geld kunnen we meer mensen en middelen inzetten om zich op dit soort dingen te richten.”

De gemeente Veenendaal doet een aantal dingen om ondermijning te stoppen of helemaal te voorkomen en slachtoffers te helpen. Kats noemt het de “corrigerende hand en de helende hand van de burgemeester. Want waar je aan de ene kant streng controleert en maatregelen neemt moet je aan de andere kant slachtoffers ook helpen. En daar doen we dus ons best voor.”

De integrale controles worden in elk geval zo breed mogelijk ingezet. “We melden het ook als er niets is aangetroffen, maar uiteraard ook als dat wel het geval is. Dat laat aan iedereen weten dat de gemeente controleert. Verder blijven we breed in gesprek met zoveel mogelijk ondernemers en instellingen die risico kunnen lopen.”

De gemeente kijkt volgens de burgemeester ook geregeld bij detailhandelaren. “In mei nog hebben we een pand gesloten van een goudhandelaar die de registratieplicht niet in orde had. Die verplichting is nodig om heling en illegale handel te voorkomen. We zitten er dus bovenop om aan mensen te helpen, maar wie ondermijning pleegt, vindt de overheid tegenover zich. Veenendaal is over het algemeen veilig, maar er gebeuren ook dingen die het daglicht niet kunnen verdragen. En daar zetten we de schijnwerper op.”

De gemeente Veenendaal doet dit trouwens niet alleen. Via een samenwerkingsverband met onder andere de gemeenten Renswoude en Rhenen, het OM en de politie, wordt zoveel mogelijk informatie hierover uitgewisseld.

Wat kun je doen tegen ondermijning?

Inwoners en buurtbewoners die ondermijning vermoeden, kunnen melding doen bij de politie of via Meld Misdaad Anoniem. Dat kan ook als je bijvoorbeeld vreemde chemische geuren of een sterke wietlucht bij een huis ruikt. Drugsproductie is namelijk niet alleen illegaal, het is ook gevaarlijk.

Vastgoedeigenaren, makelaars en notarissen kunnen elkaar helpen, maar ook zelf ondermijning voorkomen door bijvoorbeeld altijd te vragen of huurders of kopers hun originele identiteit kunnen overleggen. Accepteer nooit contante huur en sla alarm als een pand om onverklaarbare reden een paar keer snel achterelkaar van eigenaar wisselt.

De gemeente Veenendaal heeft een aantal instrumenten waarmee ze eigenaren kunnen helpen. Zo mogen eigenaren het huurcontract ontbinden als er sprake blijkt te zijn van strafbare feiten.

Kijk hier voor meer informatie van de gemeente Veenendaal over ondermijning en wat je ertegen kunt doen.

Kijk op de algemene website van de politie over ondermijning en hoe je dit kunt melden.