Myrthe Boss is neuroloog-somnoloog in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Begin april heeft zij de Marathon van Rotterdam gelopen. Ze vertelt over deze ervaring. “Tijdens de marathon was het tussen de 10°C en 15°C en ook erg zonnig ”, begint Boss. “Dit zorgde ervoor dat ik veel moest drinken. Ook nam ik de spons mee tot de volgende post om mezelf wat af te koelen.”
Moniek van Heumen is sportarts in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Ze is werkzaam op de afdeling topsportgeneeskunde (SportsValley) en bij de Atletiekunie. Tijdens haar werk heeft ze ook ervaring gehad met topatleten die, ondanks dat ze goed getraind zijn, een hitteberoerte kregen. “We zien wel vaker sporters die problemen hebben met sporten in de warmte of bij intensieve inspanning”, vertelt Van Heumen. “Gelukkig hebben wij als sportartsen voldoende kennis en expertise op dit gebied en kunnen wij door middel van een grondige analyse sporters van een goed plan voorzien”, legt ze uit.
Hitteberoerte levensbedreigend
Een hitteberoerte is de meest ernstige vorm van oververhitting en is een levensbedreigende medische noodsituatie. “Het lichaam is dan niet meer in staat om zichzelf af te koelen. De lichaamstemperatuur stijgt hierdoor vaak tot boven de 40°C. Dit kan leiden tot tijdelijke of soms blijvende schade aan de hersenen en andere organen”, vertelt Van Heumen. Normaal koelt je lichaam af door te zweten en meer bloed naar je huid toe te sturen. Als je eigen lichaam de temperatuur niet goed meer kan afkoelen, kan de lichaamstemperatuur hoog oplopen. Van Heumen vertelt verder: “Door de hoge temperatuur raken je hersenen oververhit. Dit kan verwardheid, vreemd gedrag, slechte coördinatie, insulten en bewusteloosheid veroorzaken. Deze signalen zijn echt kenmerkend voor een hitteberoerte.” De signalen van een hitteberoerte treden vaak tijdens de inspanning vrij plotseling op.
Tijdens een marathon komen meerdere risicofactoren voor een hitteberoerte samen. “Door de langdurige inspanning produceert het lichaam veel warmte”, zegt Van Heumen, “bij warm of vochtig weer kan zweet minder goed verdampen, waardoor het lichaam niet goed kan afkoelen.” Ook is er kans op uitdroging. “Door te zweten verliezen lopers vocht en zouten. Als het vocht en de zouten niet voldoende worden aangevuld via drinken, kan de bloeddruk dalen. Een goede bloeddruk is juist nodig om je organen goed in werking te houden,” aldus Van Heumen. “Daarnaast speelt het mentale gedeelte ook mee. Mensen willen koste wat het kost finishen en negeren de signalen,” begint Van Heumen, “waardoor ze doorgaan terwijl hun lichaam eigenlijk zou moeten stoppen.” Het is dus belangrijk om je eigen tempo te lopen en niet te hard van start te gaan.
Wacht niet tot je dorst krijgt
Om een hitteberoerte tijdens het hardlopen te voorkomen geven Boss en Van Heumen verschillende tips. Zij benadrukken het belang van genoeg drinken. “Oefen vooraf met drinken tijdens het hardlopen”, zegt Van Heumen. Naast water is het ook goed om sportdrank te drinken. “Drink op tijd. Wacht dus niet tot je dorst krijgt. Dan is het te laat”, aldus Van Heumen. Het is ook belangrijk om op te blijven letten tijdens de marathon. “Blijf actief koelen, bijvoorbeeld met sponsen en koud water”, vertelt Van Heumen. Ook de kleding die je draagt speelt een grote rol. “Draag kleding die ademt en bescherm jezelf tegen de zon”, leggen ze uit. Als je bent gefinisht stop dan niet direct met bewegen. Zorg voor een goede cooling-down en zoek verkoeling en schaduw op.
Ook een goede nachtrust helpt bij het lopen van een marathon. “Zorg voor voldoende nachtrust. Als je goed uitgerust aan de start staat, kun je beter omgaan met de warmte”, vertelt Boss. Van Heumen benadrukt dat je echt naar je lichaam moet luisteren: “Voel je je niet lekker? Neem dan geen risico en doe rustig aan of stop.”
Meer over