Tijdens de Tweede Wereldoorlog, op 18 september 1944, vond de belangrijkste gebeurtenis rond Ede plaats: de luchtlandingen op de Ginkelse Heide. Tijdens Operatie Market Garden landden er ongeveer 2200 geallieerde parachutisten op de heide nabij Ede. Geallieerde parachutisten werden gedropt vanuit talloze vliegtuigen. De geallieerden moesten oprukken naar Arnhem om de Rijnbrug te veroveren, maar dit mislukte. Toch was dit een belangrijke stap in de strijd om Nederland te bevrijden.
Na de nederlaag in Arnhem, zaten zo’n zesduizend militairen vast in vijandig gebied bij Renkum. Zo’n tweeduizend militairen werden krijgsgevangen genomen. Een groep van ongeveer driehonderd geallieerde militairen wisten gelukkig te ontsnappen. Zij doken onder in en rond Ede. Een deel hiervan, wist met behulp van het Edese verzet (Operatie Pegasus), de Rijn over te steken en de eigen linies weer te bereiken. Dit benadrukt de belangrijke rol die de regio speelde in de bevrijding.
Herdenking en viering
De gebeurtenissen uit 1944 spelen nog altijd een rol in hoe de vrijheid in Ede wordt herdacht. Operatie Market Garden wordt herdacht met een monument op de Ginkelse Heide. Dit monument heeft de naam: Vensters op het Verleden. Het is een zes meter hoge stalen constructie met in het midden een parachutist. Op de achtergrond zijn de droppings van mankracht en materieel te zien. De luchtlandingen worden ook ieder jaar herdacht tijdens de Airborne in september. Ook Operatie Pegasus wordt herdacht met het Pegasus Wandelfestival. Hier beleef je wandelend het verhaal van Operatie Pegasus.
Naast herdenken is er op 5 mei ook ruimte om de vrijheid te vieren. In Ede Centrum verandert het Marktplein tussen 12:30 en 16:30 in een groot speelparadijs voor kinderen. Er zijn verschillende attracties waar de kinderen zich kunnen uitleven. Heb je zin in een hapje, drankje en gezelligheid? Dan kan je van 12:00 tot 00:00 terecht bij Café Substitute, Café Harvest en Café Compaen. Bij Chillerz kan je terecht als je een liefhebber bent van live muziek. Vanaf 16:00 zorgt zanger Hans Milane voor een gezellige sfeer.
